İşte Yunanlılar burada devreye giriyor. Bu sistemin özü, tüccarların sözleşmelerin gerçek dünya koşullarında nasıl davrandığını anlamalarına yardımcı olan opsiyon Yunanlıları metriklerinde yatmaktadır.

Yunanlılar sadece teori değil, aynı zamanda araçtır.

Şu sorulara yanıt vermenize yardımcı olurlar:

• "Bu hisse senedi 10 TRY hareket ederse, opsiyonum ne kadar değişecek?"
• "Hiçbir şey olmazsa opsiyonuma ne olur?"
• "Volatilite bana yardımcı olacak mı, yoksa bu ticareti mahvedecek mi?"

Bu rehberde, dört temel Yunanlıyı inceleyeceğiz:

• Delta -- dayanak varlık hareketine karşı fiyat hassasiyeti
• Gamma -- Delta'nın kendisinin ne kadar keskin tepki verdiği
• Theta -- zamanın priminize yavaş saldırısı
• Vega -- volatilitenin değeri yeniden şekillendirme gücü

Sonunda, opsiyonları kumar fişleri olarak değil, netlikle yönetebileceğiniz, hedge edebileceğiniz ve kâr elde edebileceğiniz yapılandırılmış sözleşmeler olarak göreceksiniz.

⚖️ Opsiyon Yunanlıları Nedir ve Neden Önemlidir

Yunanlıları anlamadan opsiyon ticareti yapmak, pusulasız bir fırtınada yol almak gibidir. Ara sıra doğru tahmin edebilirsiniz - ancak zamanla piyasa, sisteminizin açıklarını ortaya çıkaracaktır.

Yunanlılar, bir opsiyonun gerçek dünya koşullarına nasıl tepki verdiğini tanımlayan risk göstergeleridir: fiyat değişimleri, zamanın geçişi ve değişen volatilite. Her Yunanlı farklı bir hikaye anlatır - birlikte size gerçekte neyin söz konusu olduğunun tam resmini verirler.

İster opsiyonlara, ister daha geniş türev ticaretine odaklanmış olun, Yunanlıları öğrenmek risk modellerinizi ve fiyat davranış beklentilerinizi geliştirmenize yardımcı olur. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından düzenlenen Türkiye piyasasında bile, bu metrikler uluslararası standarttır.

🎛️ Gerçekte Neyi Ölçerler?

• Delta, opsiyonunuzun fiyatının dayanak varlıkla nasıl senkronize hareket ettiğini izler
• Gamma, Delta'nın kendisinin ne kadar hızlı değişeceğini söyler
• Theta, saat tıklarken ne kadar değerin eridiğini gösterir
• Vega, işleminizin piyasa volatilitesindeki değişimlere ne kadar duyarlı olduğunu yansıtır

Bunlar sadece akademik terimler değil, gerçek dünya ticaret mantığı için araçlardır.

🎯 Neden Onları Görmezden Gelemezsiniz

Diyelim ki bir alım opsiyonu tutuyorsunuz. Hisse yükseliyor - harika. Ancak opsiyonunuz zar zor hareket ediyor. Neden? Çünkü Delta düşük ve Theta, fiyatın size yardımcı olabileceğinden daha hızlı bir şekilde primi aşındırıyor.

Ya da belki kazanç açıklaması öncesinde prim satıyorsunuz. Getiri cazip görünüyor - ta ki volatilite patlayana ve Vega size karşı çalışana kadar.

Yunanlılar sadece ne olduğunu açıklamakla kalmaz - olabilecekleri planlamanızı sağlar, ve gerçek avantaj buradadır.

🔺Delta: Opsiyonunuz Ne Kadar Duyarlı?

Delta bir ses düğmesi gibidir - dayanak varlık hareket ettiğinde opsiyonunuzun ne kadar yüksek sesle tepki vereceğini kontrol eder.

Şöyle düşünün: Bir hisse 10 TRY sıçrarsa, opsiyonunuz ne kadar değişir? Delta size bu cevabı TRY cinsinden verir - ve aynı zamanda ticaretinizin başarı olasılığı hakkında bir ipucu sunar.

🎯 Delta Eylemde

• 0,60 Delta, opsiyonunuzun hissedeki 10 TRY'lik hareket başına 6 TRY kazanabileceği veya kaybedebileceği anlamına gelir
• Daha Yüksek Delta = dayanak varlıkla daha güçlü bağlantı
• Daha Düşük Delta = daha az duyarlı, ancak aynı zamanda daha ucuz ve daha düşük risk maruziyeti

İlginç bir şekilde, Delta aynı zamanda olasılığı da yansıtır:

0,60 Delta'ya sahip bir alım opsiyonu, vade sonuna kadar karda bitme olasılığı yaklaşık %60'tır (mevcut piyasa koşullarına göre).

🧠 Neden Önemlidir

• Trend takipçileri daha hızlı kazanç için yüksek Delta'lı opsiyonlar ararlar
• Risk yöneticileri hisse senedi maruziyetini dengelemek için Delta'yı kullanırlar - "Delta hedging" olarak bilinir
• Kısa vadeli tüccarlar vadeye yaklaştıkça Delta'nın nasıl değiştiğini izlerler - her tik önemli olduğunda

İkili opsiyon tarzı kurgulamalarda, Delta, özellikle 1-5 dakikalık vadelerde hızlı bir hareketin ticareti haklı çıkarmak için yeterince muhtemel olup olmadığını değerlendirmeye yardımcı olur.

Geleneksel ikili opsiyonların aksine, Borsa İstanbul'un (BIST) onaylı aracı kurumları tarafından sunulan kısa vadeli türev ürünleri, benzer ticaret mekanizmalarını daha düzenli ve kullanıcı dostu bir arayüzde sunar. Türkiye'de SPK'nın düzenlemelerine göre, ikili opsiyonların yasal olmadığını ve sadece lisanslı aracı kurumlar aracılığıyla türev ürünleri ticareti yapılabileceğini unutmayın.

Delta mükemmellikle ilgili değil - perspektifle ilgilidir.

Opsiyonunuzun ne kadar "etkiye" sahip olduğunu bilmek, sadece umutla değil, güvenle ticaret yapmanıza yardımcı olabilir.

🔼 Gamma: Delta Fiyatla Nasıl Gelişir

Eğer Delta opsiyonunuzun fiyat hareketine nasıl tepki verdiğini gösteriyorsa, Gamma bu tepkinin ne kadar hızlı değiştiğini gösterir. Bunu momentumu ölçen Yunanlı olarak düşünün - fiyatın değil, duyarlılığın momentumu.

🔧 Gamma Size Gerçekte Ne Söyler

Delta sabit kalmaz - piyasa hareket ettikçe ayarlanır. Gamma, bu ayarlamanın oranını izleyen Yunanlıdır.

• Daha yüksek bir Gamma, Delta'nızın küçük fiyat dalgalanmalarıyla hızla değiştiği anlamına gelir
• Daha düşük bir Gamma, daha kararlı, daha yavaş hareket eden bir Delta'yı gösterir

Tipik olarak en yüksek Gamma'yı parada olan ve yakın vadeli opsiyonlarda bulacaksınız. Bunlar fiyat dalgalanmalarına en reaktif sözleşmelerdir - ve volatilite sıçrarsa en öngörülemez olanlardır.

🧠 Pratik Çıkarımlar

• Hedge yapanlar, pozisyonları yeniden dengelerken aşırı tepki vermekten kaçınmak için Gamma'yı izlerler
• Skalperler ve kısa vadeli tüccarlar, harekete duyarlılığın keskin bir şekilde arttığı kurulumları tespit etmek için Gamma'yı takip ederler
• Vade yaklaştıkça Gamma büyür - opsiyonunuzu "daha hassas" ve potansiyel olarak daha zor yönetilebilir hale getirir

📌 Hızlı Görselleştirme

Hisse fiyatı 10 TRY hareket eder → Delta 0,30'dan 0,38'e kayar →

Delta'daki bu +0,08 değişim Gamma'nın eylemidir.

Ne kadar hızlı değişirse, pozisyon o kadar duyarlı - ve riskli - hale gelir.

Gamma sadece Delta'yı yükseltmez - kararlarınızı da yükseltir.

Onu anlayın, ve ne zaman ilerlemeniz - ve ne zaman duraklamanız gerektiğini bileceksiniz.

⏳ Theta: Beklemenin Sessiz Maliyeti

Opsiyon dünyasında, zaman sadece tik tak etmez - sessizce ticaretinizden çıkarır. Bir opsiyonun değerindeki o yavaş, günlük düşüş? İşte bu Theta'nın işidir.

Theta size bir opsiyonun sadece var olarak her gün ne kadar değer kaybettiğini söyler. Piyasa hareket etmese bile, opsiyonunuz hala prim kaybediyor olabilir.

🕒 Theta Nasıl Davranır

• Eğer Theta = -0,03 ise, opsiyonunuz günlük sözleşme başına 30 TRY kaybeder
• Bu erime vadeye ne kadar yakınsanız o kadar hızlanır
• Özellikle düşük volatilite koşullarında paradan uzak opsiyonları en çok etkiler

Zaman aşınması tutarlı değildir - vadenin son günlerinde hızlanır ve uzun vadeli opsiyonlar için düzleşir.

🧠 Neden Theta Ölümcül (veya Karlı) Olabilir

• Eğer opsiyon alıyorsanız, Theta görünmez bir vergidir - piyasanın zaman ticareti öldürmeden önce lehinize hareket etmesine ihtiyacınız vardır
• Eğer opsiyon satıyorsanız, Theta öngörülebilir bir gelir akışı haline gelir
• Kısa vadeli ikili işlemler için, Theta hala psikolojik bir rol oynar - hızlı doğru olma baskısı gerçektir

💡 Kilit Çıkarım

Zaman beklemez.

Eğer kurulumunuz sabra bağlıysa, hareket için beklerken opsiyonun Theta'sının sizi kurutmadığından emin olun.

🌡 Vega + Gerçek Dünya Yunanlıları: Ticaret Anlık Görüntüsü

Yunanlıları ayrı ayrı anlamak yararlıdır - ancak gerçek güç onları birlikte çalışırken gördüğünüzde gelir.

Aşağıda örnek bir alım opsiyonu ve her bir Yunanlının pozisyona nasıl katkıda bulunduğunun bir dökümü bulunmaktadır:

📊 Opsiyon Pozisyonu Örneği: Turkcell Alım Opsiyonu (Yakın Vadeli)

Yunanlı	Değer	Size Ne Söyler	Ticaret Üzerindeki Etkisi
Delta	0.45	Opsiyon, hissedeki 10 TRY'lik hareket başına 4,5 TRY kazanır	İyi bir yönsel maruziyet
Gamma	0.06	Delta fiyat değişiklikleriyle hızlı bir şekilde ayarlanacak	Fiyat hareket ettikçe opsiyon daha reaktif hale gelir
Theta	-0.04	Hiçbir şey değişmese bile günlük 40 TRY değer kaybeder	Zamana karşı yarışıyorsunuz
Vega	0.08	Zımni volatilitedeki her %1'lik artış için 80 TRY değer kazanır	Kazanç açıklamaları veya haberler bu opsiyona yükselme sağlayabilir

🧠 Vega Gerçekte Ne Anlama Gelir

Vega, opsiyonunuzun fiyatının volatiliteye nasıl tepki verdiğini ölçer. Zımni volatilite yükselirse, hisse hareketsiz kalsa bile priminiz de yükselir.

Bu en çok şu durumlarda önemlidir:

• Kazanç açıklamaları veya haberlerden önce
• Piyasalar gerginken (veya sakin ve sıçramak üzereyken)
• Uzun vadeli veya paradan uzak opsiyonlar için

Örneğimizde, 0,08'lik bir Vega, volatilitenin %20'den %25'e yükselmesinin opsiyon fiyatını sözleşme başına 400 TRY artırabileceği anlamına gelir - volatiliteyi doğru zamanlayanlar için büyük bir avantaj.

🎯 Dört Yunanlıyı bir arada gördüğünüzde, sadece bir ticaret görmezsiniz - bir sistem görürsünüz: hareket, zaman, volatilite ve risk hepsi aynı anda konuşur.

🧪 Desen Doğruluğunu Test Etme: Yapay Zeka vs İnsan Tüccarlar

Profesyonel opsiyon tüccarları, pozisyonlarını hassasiyetle değerlendirmek ve yönetmek için Delta, Gamma, Theta ve Vega'ya - toplu olarak temel opsiyon Yunanlıları olarak bilinir - güvenirler. Delta gamma theta vega'nın nasıl etkileşimde bulunduğunu anlamak, güvenilir stratejiler oluşturmak için esastır. Türkiye'de, SPK düzenlemeleri uyarınca, yalnızca lisanslı aracı kurumlar aracılığıyla türev ürünleri ticareti yapılabilir.

📃 Sonuç

Opsiyon ticareti sadece alım veya satım seçmekle ilgili değil - her sözleşmenin değerini şekillendiren güçleri yönetmekle ilgilidir.

Yunanlılar bu güçlerdir. Bağırsak hislerini ölçülü risklere dönüştürürler.

Delta, Gamma, Theta ve Vega'yı öğrenerek, tepki vermekten vazgeçer - ve planlamaya başlarsınız.

Sonuçları tahmin etmezsiniz - olasılıkları yönetirsiniz.

Yunanlıları ticaret araç kutunuza ekleyin, ve opsiyonları gizemler olarak değil... çalışabileceğiniz matematik olarak göreceksiniz.

📚 Kaynaklar ve Referanslar

1.Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) -- Türev Ürünler Düzenlemeleri

2.Borsa İstanbul -- VİOP Opsiyon Piyasası

3.Investopedia -- Opsiyon Yunanlıları Basitleştirilmiş

4.Garanti BBVA Yatırım -- Türev Ürünler Platformu